Members Login Menu

Vereniging Officieren Cavalerie

NRC.nl: “Haal de tanks weer terug in ons leger”

NRC.nl: “Haal de tanks weer terug in ons leger”

Door de huidige grote brandhaarden in de wereld staat de NAVO ineens op een tweesprong. De bondgenoten, waaronder Nederland, moeten flink in defensie investeren, vindt Dick Zandee.

Door Dick Zandee

woensdag 13 augustus 2014

Op 4 en 5 september komen de hoogste politieke leiders van de NAVO-landen bijeen in Newport (Wales). Het is wellicht de belangrijkste NAVO-top sinds het einde van de Koude Oorlog. In een half jaar tijd is de geschiedenis omgekeerd, van samenwerking naar confrontatie tussen Rusland en het Westen.

Rusland annexeerde eerst de Krim en verhoogde daarna de onrust in Oostelijk Oekraïne door wapens en personeel te sturen naar de separatisten. Moskou zegt te willen praten over een oplossing, maar ondertussen zet president Poetin het confrontatiebeleid met het Westen voort waarbij we ons inmiddels bevinden in een spiraal van economische sancties en tegensancties. De NAVO heeft zich eerder beperkt tot het sturen van symbolische militaire versterkingen naar Polen en de Baltische staten. Dat lijkt niet genoeg.

Op de NAVO-top in Wales zal de vraag centraal staan hoe de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie strategisch moet reageren op het nieuwe Rusland van Poetin, nu samenwerking met Moskou een doodlopend spoor is gebleken. De ramp met vlucht MH17 plaatst Nederland in een bijzondere positie. Zo kan de uitkomst van het onderzoek naar de toedracht van deze gebeurtenis van groot belang zijn voor het NAVO-beleid. Elke aanwijzing van Russische betrokkenheid zal de roep om een krachtdadiger beleid versterken.

De Britse premier Cameron zit al op deze lijn. In een brief aan zijn NAVO-collega’s pleitte hij onlangs voor fundamentele herziening van de relatie met Rusland en voor militaire maatregelen. Afschrikking en de verdediging van het NAVO-grondgebied tegen „Russische agressie” dienen te worden versterkt, onder meer door „robuuste aanwezigheid” in Oost-Europa. De VS zitten op dezelfde lijn als de Britten. Londen en Washington pleiten tegelijkertijd voor verhoging van de defensie-uitgaven. De Oost-Europese bondgenoten juichen dit toe. Zij hebben al eerder opgeroepen de klassieke taak van de NAVO weer centraal te stellen. Onder meer Polen verhoogt het defensiebudget.

Regering en parlement van Nederland houden zich vooralsnog op de vlakte over de NAVO-top. Dit was begrijpelijk zolang alle aandacht uitging naar het zekerstellen van de terugkeer van de MH17 slachtoffers en hun persoonlijke bezittingen. Die fase ligt nu achter ons, ook al blijft het streven de resterende delen van het rampgebied uit te kammen.

Politiek Den Haag moet zich nu ook richten op de NAVO-top waar bijzondere aandacht zal zijn voor de inbreng van premier Rutte. Tenzij Poetin alsnog gaat meewerken aan een politiek-diplomatieke oplossing, lijkt er weinig ruimte over voor het pleidooi om de dialoog met Moskou voort te zetten, zoals Duitsland voorstaat. De NAVO stevent niet af op reprise van de Koude Oorlog, maar wel op een broze vrede. Verdediging van de bondgenootschappelijke buitengrenzen zal meer centraal komen te staan en daarmee de roep voor een sterkere defensie. Ook Nederland kan hieraan niet voorbijgaan. De afgelopen twintig jaar is vooral de landmacht omgebouwd tot een snel verplaatsbare maar steeds lichter bewapende strijdmacht die geschikt is voor kortstondige interventies en langdurige stabilisatiemissies met de ‘3D methode’ (Defence, Diplomacy, Development).

Door bezuinigingen zijn de tanks afgeschaft; artillerie is er nog mondjesmaat. Versterking van de NAVO-verdediging zal deze keuzes ter discussie stellen. Snelle inzetbaarheid blijft essentieel, ook voor missies in conflictgebieden als de Sahel. Maar het is tegelijk wenselijk de slagkracht te vergroten, niet alleen vanwege een hernieuwde confrontatie met Rusland maar ook door het zwaardere geweld dat extremistische groepen gebruiken. Zie de zware wapens waarover de Islamitische Staat (IS) beschikt in Noord-Irak. De tijd van de jihadisten met louter kalasjnikovs is voorbij.

Minister Hennis krijgt waarschijnlijk een beetje extra geld voor de krijgsmacht. Het is veel te weinig voor aanschaf en exploitatie van zwaar materieel op ruime schaal. Wellicht zijn minder verstrekkende modellen mogelijk waarbij bijvoorbeeld een beperkt aantal tanks wordt toegevoegd aan bestaande eenheden. Dat versterkt de NAVO-verdediging maar dient ook de inzetbaarheid van de Nederlandse krijgsmacht in steeds gewelddadiger conflicten in Afrika en elders in de wereld.

2 Reacties

  1. Go 4 it!

  2. [Een bekorte versie van onderstaand stuk verscheen op 23.8 in NRC]

    Voorwaarts, mars! Een nieuwe Koude Oorlog in?
    Evert Schoorl
    In oktober 1962 stapte ik als dienstplichtige in de verloftrein van Amsterdam CS naar Bergen-Hohne (BRD) terwijl het 24-uurs ultimatum van Kennedy aan Chroestsjov liep: zouden de Russische schepen, met raketten onderweg naar Cuba, omdraaien of zou ik misschien van het perron zo de Centuriontank in moeten? De ‘oorlogsbestemming’ van mijn tankpeloton – dat mag ik nu wel verklappen – was de Beck’s bierbrouwerij in Bremen.
    Over enkelspoor, tussen de dienstregeling door, over de Noordduitse laagvlakte deed de trein er een half etmaal over. Om middernacht bereikte die het lugubere perron van Bergen-Hohne – eigenlijk: Bergen-Belsen – een ‘schuldige plek’ waar na 1945 nog niks aan veranderd was. Daar stond onze opvolgend bataljonscommandant, majoor van Splunter, ons op te wachten met een peppraatje:
    ‘Mannen, er is niks aan de hand hoor; maar als je straks in de legerplaats komt, zet dan je schoenen wat dichter bij je bed en kijk of je tandenborstel in je pukkel zit.’
    Dat doet een normaal mens dus niet. Die denkt: Ik wil nu pitten, morgen komt er weer een dag. Als je gaat liggen denken aan wat er mis kan gaan, dan doe je geen oog dicht. Mijn vriendin volgde in die dagen het nieuws op de voet, en sliep heel wat slechter dan ik.
    Met de ’Cubacrisis’ is het goed afgelopen. Vandaag zien veel mensen een parallel met 1962 – sommigen zelfs met 1938 – en bepleiten een groter defensiebudget, een Nederlands initiatief voor Irak, aanschaf van tanks, of zelfs een eind aan het opschorten van de militaire opkomstplicht. In NRCHandelsblad is dit op onderdelen voorgesteld door historicus Jan Dirk Snel (15.8) en Clingendaelmedewerker Dick Zandee (13.8). In De Volkskrant sprak René Cuperus zich uit voor een nieuw militair weerbaarheidselan, waarbij hij de Verenigde Staten en Israel als voorbeelden aanprees. Een verstandiger geluid kwam uit de pen van Ruslandkenner André Gerrits (12.8), en op de radio hoorde ik Rob de Wijk (ook van Clingendael) bedachtzamer redeneren dan Zandee.
    Die lijkt niet veel te begrijpen van de bedrijfseconomische aspecten van defensie-uitgaven. Hij wil beginnen met weer een klein aantal tanks, om Poetin af te schrikken of anders militaire vredesmissies in Afrika te ondersteunen. Ook voor een paar tanks moet er een instructie- en onderhoudsappaaat op poten worden gezet. Dat is dus niet erg kostenefficiënt. En hoe ziet hij de inzet voor zich: door de Sahel raggen zoals de Seventh Cavalry van president Bush jr. dat deed in Irak? En wat daarna? Het land met de beste universiteiten ter wereld had geen plan A – laat staan B – voor een beleid na het verjagen van Saddam Hoessein. Nu dus de gebakken peren voor iedereen. Zo verbaas ik me er ook over dat Nederland denkt iets te kunnen uitrichten met een ‘ínlichtingenmissie’ in Mali, met militairen die in overgrote meerderheid niet eens de officiële taal (die van de voormalige kolonisator) spreken, en al helemaal niet de plaatselijke talen als het Bamana.
    Van en paar NAVOtanks meer zal Poetin niet onder de indruk zijn. Eerder zal hij er een rechtvaardiging in zien voor zijn argwaan jegens het Westen, en een argument naar zijn achterban voor militaire en liefst ook territoriale expansie. En hij zal heel blij zijn dat het hem weer gelukt is om een NAVOland eigen individuele reacties op Russische daden en voornemens te laten bedenken. Realistischer is het voorstel van Gerrits: EU-initiatieven voor een gezamenlijke humanitaire missie, en mogelijk daarna een gecombineerde vredesmacht.
    Ben ik dus tegen meer geld voor defensie? Helemaal niet – veiligheid mag wat kosten. Maar aan eventuele extra uitgaven dient een strategiediscussie vooraf te gaan. Wat kan en moet Nederland doen in NAVOverband? En als EU- en VN-lid? Waar zijn we goed in? (Patrouilleren voor de Oostafrikaanse kust, humanitaire missies?) Waar willen we goed in worden? (Cyberwarfare?) Wat kunnen we beter aan partners overlaten? (Tanks, straaljagers?) Laat het daarover gaan bij de begrotingsdiscussie, voordat er stoer en overhaast extra geld wordt uitgegeven.

    Dr. E. Schoorl (1940) is oud-reserve eerste luitenant der huzaren

Laat een Bericht achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *